Lehmans falimenton, bota me frymë të ngrirë

Krizë në Wall Street Falimentimi i njërës prej bankave më të mëdha amerikane të hënën, shkaktoi rënie dramatike të vlerës së aksioneve në bursat e të gjithë botës, ndërsa Bankat Qendrore tentuan pa sukses të furnizonin tregjet me cash pa shkaktuar kaos. Lehman Brothers iu dorëzua procedurës së falimentit pasi bisedimet e ethshme për blerjen e saj gjatë fundjavës, dështuan.

Besimi i investitorëve u trondit rëndë për shkak se Lehman qe një bankë 158 vjeçare që në shumë kuptime, ishte një gur themeli i rëndësishëm i SHBA-ve.

Falimenti i saj shkaktoi probleme likuiditeti për pjesën tjetër të sistemit bankar botëror, gjë që rriti koston e parasë në tregun ndërbankar. Rezervat Federale dhanë 50 miliardë dollarë përmes veprimeve të kredisë njëditore dhe deklaruan se janë të gatshëm të ofrojnë më shumë likuiditet nëse qe e nevojshme.

Në Azi, Banka e Japonisë u përpoq të stabilizonte tregun duke injektuar 24 miliardë dollarë. Banka Qendrore Europiane iu përgjigj kërkesës së papritur për likuiditet duke ofruar 70 miliardë euro nga Fondet e Emergjencës përmes mekanizmit të kredisë njëditore. Banka e Anglisë ofroi 20 miliardë stërlina.
 
Pavarësisht nga këto veprime, kostoja e parasë në tregun ndërbankar europian u rrit me ritme galopante. Falimenti i Lehman Brothers solli rënien e bursave në të katër anët e botës. Tani investitorët po i mbajnë sytë nga grupi “AIG”, një tjetër gjigant i financave amerikane i zënë në kurthin e kredive hipotekore.

Aksionet e këtij grupi me veprimtari në tregun e sigurimeve, ranë me 60% gjatë ditës së djeshme, por rekuperuan dhe e mbyllën ditën me vetëm 10% rënie. Banka britanike HBOS ra me më shumë se 40%.

Banka Qendrore Europiane pa se si u rritën interesat në ankandet e saj deri në 4.4%, kur një ditë më parë, qenë 4.25%, rritje këto të konsideruara si “dramatike” në tregun financiar.
 
Vetëm gjatë ditës së hënë, investitorët në tregjet europiane humbën 120 miliardë euro nga zhvlerësimi i aksioneve. Por në mbrëmje, një shpresë e re doli për investitorët. Bankat Qendrore në Europë dhe SHBA dhanë sinjale se mund të ulnin normën bazë të interesit në mënyrë që të shpëtonin botën nga trazirat e mëtejshme financiare.